Lãnh đạo theo kiểu phục vụ (servant leadership) là một khái niệm ngày nay được nói nhiều trong lãnh vực điều hành, quản lý hay lãnh đạo. Thuật ngữ này được ông Robert Greenleaf (1904-1990) đưa ra và khai triển lần đầu tiên vào năm 1970, sau đó được nhiều tác giả khác đào sâu và ứng dụng, chẳng hạn như Stephen Covey. Ý chính của thuật ngữ này là người lãnh đạo là người phục vụ dân chúng hay những người họ hướng dẫn với ngụ ý rằng dân chúng, nhân viên là mục đích tối hậu cần phải chăm lo, chứ dân chúng không phải chỉ là phương tiện để giúp tổ chức, cơ quan đạt mục đích.

Đối với kitô hữu thuật ngữ nói trên không có gì mới vì Đức Giêsu đã đề cập nhiều đến việc lãnh đạo như người tôi tớ. “Trong các ngươi ai quyền thế hơn sẽ là người phục vụ các ngươi” (Mt 23, 12). Ở chỗ khác, Đức Giêsu đã làm gương cũng như dạy người lãnh đạo phải rửa chân cho anh chị em (Ga 13, 14), hoặc “Nhiều kẻ đứng đầu sẽ phải xuống hàng chót, và nhiều kẻ đứng chót sẽ được lên hàng đầu” (Mt 19, 30).

Một quan niệm khác về quyền hành hay quyền bính được coi là xuất phát từ thánh Tôma Aquinô. Quan niệm này không xem người bề trên và bề dưới theo hàng thẳng, nghĩa là kẻ dưới phải lệ thuộc, phải thua kém người trên. Trái lại, quan niệm không theo đường thẳng này xem mọi người chỉ tuỳ thuộc Thiên Chúa cách tuyệt đối vì Thiên Chúa là Tạo Hoá, còn giữa người với người chỉ tùy thuộc nhau theo nghĩa tương đối vì mọi người đều là thụ tạo. Nói một cách khác, con người, dù là bề trên hay bề dưới, đều bình đẳng với nhau xét về nhân vị, phẩm giá, còn sự bất bình đẳng xảy ra vì mỗi người có một công việc, chức năng khác nhau để chu toàn.

Ngoài sự phục vụ Đức Giêsu còn nhấn mạnh đến nhân đức khiêm tốn. Sự khiêm tốn đích thực giải thoát chúng ta khỏi việc quá quan tâm, để ý đến chính mình nhằm khoe khoang hay đề cao cá nhân. Nhân đức này giúp chúng ta yêu thương và phục vụ người khác một cách vô vị lợi, vì lợi ích tha nhân hơn là bản thân. Người khiêm tốn không muốn mang mặt nạ để phô trương mình với kẻ khác. Họ không bị lấn át, xoay chuyển bởi những cái tuỳ thuộc, chẳng hạn như danh tiếng, thành tích , thành công hay thất bại.

Ước mong chúng ta biết tôn thờ Thiên Chúa cách tuyệt đối, chân thật và biết phục vụ anh chị em cách khiêm tốn và vô vị lợi theo gương Chúa Giêsu.

Quang Tiến