Ánh sáng buổi chiều vẽ ngoằn ngoèo trên cát dưới lối chân hắn đi. Cành phượng vĩ giễu cợt, đu đưa, gọi mời bên ngõ. Hắn ra dấu cho người lái xe thồ ra đi để hắn ở lại một mình. Con ngõ trước mặt như bắt đầu thu hẹp lại, ôm cái gió lành lạnh của biển nhè nhẹ vuốt ve lên mặt hắn. Hắn vẫn âm thầm bước. Hàng dừa ngã nghiêng chợt thưa, chợt thớt để cho sợi nắng lung linh, ngại ngùng...

Tim hắn chợt bồi hồi, nhảy loạn. Cổng trường hiện ra trước mặt như dội lại trong ký ức hắn muôn ngàn kỷ niệm. Giờ đây xiêu vẹo, nghèo nàn, không hùng dũng như ngày xưa lúc Mẹ hắn mới dẫn tới lần đầu. Rào phượng vẫn xanh mà sao đá ấy đã mòn. Sắt thép đã mục mà hồn ai còn đó. Hình như hắn khóc. Một tiếng, hai tiếng nấc cho giọt lệ lâu khô, cho sỏi đá xanh xao lại những ngày dấu ái.

Cái bảng xanh trước mặt không còn ghi tên trường cũ. Lạ lùng, dửng dưng như câu khinh miệt, như một lời hắt hủi hắn. Có cơn gió mạnh thổi qua. Hắn nghe như hàng vạn tiếng cười, tiếng nói đổ về. Hắn nghe rõ mồn một cả những lời kinh sáng tối, những trần tình, nghẹn ngào, những yêu thương trìu mến. Mây chiều đổ bóng vụng về vẽ trên cát mấy lời thơ, vẽ thêm ngàn vạn hình hài dấu ái ngày xưa. Tự dưng mây mệt mỏi. Mảng trời màu xanh đổi tím, đổi vàng...

Ngày mười lăm tháng tám năm ấy trước khi ra đi, hắn có ghé chào Mẹ. Hình như lúc ấy hắn không bao giờ nghĩ rằng sẽ có ngày trở về lại đây, đứng sững như con thú lạc loài, như đứa con đi hoang mấy vạn kiếp người, trước cái cổng trường đầy những loang lổ đau thương này. Cát dưới chân hắn bỗng dưng vụn vỡ như những ước mơ ngày xưa đó... Không gian chợt co rút lại. Dãy nhà thân thương trước mặt như lùi lại phía sau, oằn oại trong cái nỗi già nua của một cụ già vẫn còn trí nhớ, vẫn biết mình đã chết từ lâu, từ lúc người ta lấy đi trái tim của mình. Hắn rán nhìn kiếm Mẹ nhưng nơi đó chỉ còn thấy trống vắng, chỉ còn thấy vô nghĩa vẽ màu tối phủ che. Trái đất còn đó mà vũ trụ đã đi hoang. Con người còn đó mà thánh thần đã khóc.

Tự dưng hắn nghĩ rằng Mẹ đã về trời. Mẹ không còn đứng đó nhưng tim hắn vẫn còn Mẹ. Hành trang đời bây giờ chỉ còn là chuỗi yêu thương ngày xưa Mẹ gởi cho hắn trước khi ra đi. Bước chân giờ bắt đầu mỏi đau nhưng tim hắn có cả một ngôi trường, có cả vạn kỷ niệm làm lời kinh nuôi hắn mỗi ngày, làm tiếng ru của Mẹ hằng đêm, làm Thiên đàng rộn rã và thánh thần hết xót, hết đau.

Paris ngày mười lăm tháng tám hai ngàn lẻ sáu
Vũ Đình Khiêm 69